Workshops en sprekers - 2de Dag van de Cultuurcommunicatie, 13.12.2004

Uitgebreide info over workshops en sprekers.

Wil je het gedetailleerde programma als PDF-document downloaden, klik dan hier (pdf 427 kb)!

Publiek in beeld 1 – Onderzoek en doelmatig beleid

Hans Waege i.s.m. Jan Denolf

CultuurNet Vlaanderen vroeg aan Jan Denolf om i.s.m. Re-Creatief Vlaanderen een stand van zaken te maken van het cultuurparticipatie-onderzoek in Vlaanderen. Hans Waege, coördinator van Re-Creatief Vlaanderen, zal op 13 december de resultaten hiervan toelichten, vooruitblikken op de resultaten van de grote cultuurparticipatie-survey en enkele beleidsaanbevelingen doen.

Re-Creatief Vlaanderen, steunpunt voor beleidsgericht onderzoek van de Vlaamse Gemeenschap, focust met meerdere onderzoeken en via diverse invalshoeken op cultuurparticipatie. In het voorjaar van 2005 presenteert Re-Creatief Vlaanderen de eerste resultaten van een grootschalige cultuurparticipatie-survey bij ca. 3000 gezinnen.

Hans Waege is sinds april 2004 intendant bij deFilharmonie, waar hij instaat voor het algemeen beleid van de organisatie. Daarnaast vervult hij een deeltijdse opdracht aan de universiteit Gent als docent sociaal wetenschappelijke onderzoeksmethoden aan de faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen. Tevens is hij hoofd van de onderzoeksgroep Ghent - Social Science Research and Methodology (G-SRM). Hij is promotor-coördinator van het interuniversitair Steunpunt Re-Creatief Vlaanderen en promotor in het Steunpunt Bestuurlijk Organisatie Vlaanderen. Hans Waege is tevens lid van de vaste nationale cultuurpactcommissie. Van 2000 tot 2004 was hij adjunct-kabinetschef bij de Minister vice-president van de Vlaamse regering, waar hij mee instond voor het ontwerp van de studiedienst van de Vlaamse regering.

Jan Denolf is historicus van opleiding. Tot 1998 doceerde hij aan Ehsal (Europese Hogeschool Brussel) . Begin jaren negentig was hij actief als fondsvormer bij uitgeverij Kritak, later uitgeverij Van Halewyck. Tot voor kort was hij uitgever bij Ludion en vanuit die functie intensief betrokken bij de realisatie van enkele belangrijke referentiewerken binnen diverse kunstdisciplines en als adviseur bij culturele evenementen zoals Brussel 2000 en Brugge 2002. Momenteel is hij werkzaam als extern medewerker bij CultuurNet Vlaanderen.

website Re-Creatief Vlaanderen

Publiek in beeld 2 – Wat leren we uit trends ?

Herman Konings

We houden niet van modewoorden, trends, hokjes en veralgemeningen, maar toch… Trends vertellen vaak wat je eigenlijk al wist, maar zetten één en ander in een nieuw daglicht. Ze lopen hun tijd vooruit, zijn soms al voorbij voor ze goed en wel worden waargenomen, maar geven vooral ook de ‘vibes’ aan waaraan we met z’n allen onderhevig zijn. Trendwatching is een beroep, de gave om helder te verwoorden wat algemeen wordt vastgesteld. Maar bovenal is het gefundeerd op uitgebreid onderzoek naar wat er zich in de maatschappij afspeelt: van socio-demografische ontwikkelingen tot economische factoren en technologische implicaties over culturele verschuivingen. Trendwatcher Herman Konings licht de recentste evoluties toe, werpt een blik op de (nabije) toekomst en maakt de vertaling naar een culturele context.

Herman Konings is zaakvoerder bij het Antwerpse trend- en toekomstonderzoeksbureau PocketMarketing/nXt en medeoprichter van Rubikon, Moving Targets, De Synergiegroep en Opus X. Herman Konings is niet alleen een vooraanstaand trendwatcher, hij is ook een begenadigd spreker. De bedrijfswereld, hogescholen en media doen regelmatig een beroep op zijn inzichten, maar ook in de culturele sector wordt hij steeds meer om een lezing of advies gevraagd.

Kijk op het participatiebeleid

Bert Anciaux, Vlaams minister van cultuur, jeugd, sport en Brussel

Cultuurparticipatie en cultuurcompetentie zijn belangrijke aandachtspunten in de cultuurbeleidsnota 2004-2009 (pdf 1.08 Mb) van minister Anciaux. De minister focust tijdens zijn toespraak op zijn visie en plannen voor de volgende jaren.

1.1 Het cultuurproduct en het grote communicatietaboe

Bart De Baere en Kathleen Weyts
(aanbod - visie en strategie)

De kern van het cultuurproduct wordt bij de kunsten gevormd door de artistieke creatie en uitvoering. Dit is het alleen-terrein van de kunstenaar en vervolgens van de artistiek verantwoordelijke(n) van een culturele instelling. Zij beslissen immers wat er aan bod komt en wat niet, in welke vorm en wanneer, ze stellen de collectie samen, vullen de concert- en theateragenda in, … De communicatieverantwoordelijke komt er vaak maar aan te pas als de artistieke beslissingen al genomen zijn en wordt zo in een louter uitvoerende rol gedwongen. Wij geloven dat het ook anders kan en zetten MuHKA-directeur Bart de Baere en coördinator externe communicatie Kathleen Weyts samen op het podium.

Kathleen Weyts zette haar eerste stappen in de communicatiepraktijk als persmedewerkster van het Internationaal Filmfestival Gent en het Brusselse Festival van de Fantastische Film. Ze verzorgde de communicatie voor grote tentoonstellingen als Van Ensor tot Delvaux, Paris-Bruxelles/Brussel-Parijs en Van Dyck 1999. In 2001 ging ze aan de slag bij het Gentse Kunstencentrum Vooruit als hoofd Marketing. Momenteel is ze actief als coördinator externe communicatie in het MuHKA.

Bart De Baere is sinds 2002 directeur van het Antwerpse MuHKA. Daarvoor was hij raadgever cultureel erfgoed en beeldende kunst op het kabinet van minister Bert Anciaux en nog daarvoor jarenlang rechterhand van Jan Hoet in het SMAK. Bart De Baere was eveneens mede-oprichter van het Gentse Time-festival, redigeerde het toekomstplan voor de Gentse museumsector 'synergie 2000' en was een tijdje waarnemend directeur van het Gentse Museum voor Schone Kunsten. Op internationaal niveau was hij een van de drie commissarissen van Documenta IX (Kassel), adviseur voor de stad Johannesburg voor de biënnale in Zuid-Afrika en maakte tal van tentoonstellingen, onder meer voor de biënnale van Venetië en die van Sao Paulo. Daarnaast zetelt Bart in tal van raden en commissies, onder meer de Raad voor Cultuur waarvan hij voorzitter is.

1.2 Identiteit, imago, perceptie en de kracht van het (cultuur)merk

Pierre-Paul Vander Sande en Leen Gysen (lezing gedeeltelijk in het Frans)
(aanbod - visie en strategie)

Welke organisatie ben je? Welke organisatie wil je graag zijn? Welke plaats wil je in het culturele landschap? Hoe kijkt de buitenwereld tegen je organisatie aan? Paul Dujardin stelde zich deze vragen bij zijn aanstelling als algemeen directeur in het Paleis voor Schone Kunsten en omringde zich met specialisten ter zake. Pierre-Paul Vander Sande (Advertising Arts) en Leen Gysen (directeur Marketing en Communicatie van het Paleis voor Schone Kunsten) geven een oude dame terug hedendaagse allure: van PSK tot BOZAR. Ze vertellen je hoe je zelfbeeld, identiteit en imago op elkaar kan afstemmen en hoe je je organisatie zowel intern als extern duidelijk herkenbaar kan maken. Een lezing over zelfbeeld, zelfkennis en perceptie. Over positionering, corporate image en branding en de relevantie hiervan in een culturele context.

Pierre-Paul Vander Sande wordt in 1980 adjunct van RTBF-directeur Georges Konen en legt zich toe op de promotie van de Franstalige openbare omroep. In 1985 richt hij de Régie Media Belge (RMB) op, die uitgroeit tot een reclameregie met activiteiten in maar liefst vijftien Europese landen. In 2001 richt hij het marketingbureau Advertising Arts op. Paul Dujardin doet een beroep op zijn kunde om het Paleis voor Schone Kunsten een moderner imago aan te meten.

Leen Gysen begon haar carrière als wetenschappelijk assistent bij het Sagalassos Archaeological Project van KULeuven. Vervolgens ging ze aan de slag bij Telindus, een Belgisch informaticabedrijf met internationale activiteiten. Na een aanloop in de verkoop kreeg ze in 1998 de internationale functie van Corporate Business Development Manager, vanaf 2000 leidde ze de marketing en communicatie afdeling. Momenteel is ze actief als directeur Marketing en Communicatie van het Paleis voor Schone Kunsten.

1.3 Applying ideas of strategy to cultural marketing

Stephen Cashman (lezing in het Engels)
(marketing - visie en strategie)

Strategisch management, strategische marketing en strategische marketingplanning horen traditioneel thuis in de wereld van senior managers en marketing goeroes. Arts marketing consultant Stephen Cashman vertaalt deze van oorsprong commerciële principes, naar de praktijk van de culturele organisatie. Hij laat zijn licht schijnen op de grondbeginsels van de strategische benadering en brengt een boeiend verhaal over hoe analyse, bewustzijn, lange termijn denken en pragmatisme je in staat stellen om je organisatie beter aansluiting te laten vinden met haar omgeving.

Stephen Cashman is zelfstandig management consultant, trainer en auteur gevestigd in Noordoost-Engeland. Hij is gespecialiseerd in het werken met culturele organisaties rond strategisch management, toekomstdenken, strategische marketing, methodes en data analyse. Zijn boek 'Thinking BIG! - a guide to strategic marketing planning for arts organisations' kwam tot stand in opdracht van de Arts Council England en is gepubliceerd door de UK Arts Marketing Association in 2003.

In Journal of Arts Marketing verscheen een artikel van Stephen Cashman. Klik hier om het te downloaden (pdf 188 kb). Een essay van zijn boek Thinking BIG! vind je hier (pdf 190 kb). (info aangeleverd door Arts Marketing Association (AMA) )

1.4 ATR (Awareness-Trial-Repeat) als hulpmiddel bij publiekswerving

Ilona Terkessidis en Marc Michils
(marketing - operationeel)

In de marketingtheorie worden een aantal werkmodellen gehanteerd. Het meest ingeburgerd is het AIDA-model (Attention, Interest, Desire, Action). Een alternatieve benadering is het Awareness-Trial-Repeat(ATR) model. De grondbeginselen van dit model laten zich makkelijk vertalen naar de dagelijkse marketing- en communicatiepraktijk en zijn handige hulpmiddelen in jouw dagelijkse 'slag om het publiek'. We vroegen reclamegoeroe Marc Michils om toelichting en vooral veel praktijkvoorbeelden. Hij wordt daarin bijgestaan door zijn ex-collega Ilona Terkessidis, die een goed jaar geleden de reclamewereld inruilde voor het Toneelhuis.

Ilona Terkessidis is na 15 jaar in de reclamesector sinds enkele maanden terug actief in de cultuur. (Terug : want haar allereerste job deed ze in een klein Gents theater) Ze heeft bij reclamebureau Quattro gewerkt voor klanten als VRT, de Efteling, Triodos, Croky, edm.

Marc Michils werkt al meer dan 20 jaar in de marketingsector. Momenteel is hij algemeen directeur bij het reclamebureau Quattro, Saatchi & Saatchi. Hij is één van de drijvende krachten achter de Stichting Marketing (voorzitter van 1996 tot 2001) waar hij verantwoordelijk is voor het Master Marketing programma.

1.5 Over de drempel ... het belang van onthaal en publieksbegeleiding

Annik Bogaert
(marketing - implementatie)

Een bezoeker die beslist tot deelname is nog niet over de drempel. Op de weg tussen beslissing en effectieve deelname bevindt zich nog een uitgebreid hindernissenparcours.
Hoe zorg je voor een optimaal onthaal en een gepaste publieksbegeleiding? Of hoe verhinder je dat je bezoeker een spoorzoeker wordt? Wat komt er allemaal bij kijken? Van infoverstrekking tot ticketverkoop, van signalisatie tot bereikbaarheid, van bezoekerscomfort tot publieksbegeleiding,... Annik Bogaert wordt sinds jaar en dag met deze materie geconfronteerd. In de dagdagelijkse toeristische praktijk én in de diverse samenwerkingsverbanden die ze daarbinnen opzet met de culturele sector. We zagen in haar de geknipte persoon voor een verhaal over het onthaal.

Annik Bogaert is een van de vooraanstaande dames in de toeristische sector. Ze schreef in 1993 het Strategisch Plan Toerisme voor Antwerpen, was een van de drijvende krachten achter de Mode Natie (dat de modeacademie, het Flanders Fashion Institute en het modemuseum herbergt) en de Antwerpse jachthaven. Ze gelooft als geen ander in het huwelijk tussen cultuur en toerisme, zette al haar know how in voor projecten als Antwerpen '93, Van Dyck '99, Mode 2001 en zeer recent Rubens. In 1999 werd ze raadgeefster op het kabinet van Minister van Toerisme Renaat Landuyt en sinds 2003 is ze directeur van de dienst Toerisme Antwerpen.

2.1 Publieksgericht programmeren & communiceren?

Bruno Verbergt
(aanbod - implementatie)

De keuzes die gemaakt worden bij het samenstellen van een cultureel aanbod hebben meteen ook implicaties op publieksniveau. Verbreden, versmallen, verdiepen, formats, timing, samenwerkingsverbanden, prijszetting,… De mate waarin deze gevoed worden door een publieksgerichte benadering zijn van cruciaal belang in het culturele communicatieproces. Als communicatieverantwoordelijke sta je dan al lang niet meer met lege handen. Je hebt er mogelijks zelfs impact op. Bruno Verbergt zoomt in op mogelijke pistes, formules, knelpunten en antwoorden.

Bruno Verbergt staat al jaren in de culturele praktijk. Hij houdt van de artistieke creatie pur sang. Zijn hele carrière zit hij echter al op de wip tussen aanbod en publiek. Hij heeft het bekeken vanuit diverse posities en het allemaal aan den lijve ondervonden: van creatie tot festival, van blockbuster tot experimentele interventie, van niche tot breed publiek… Bruno startte zijn loopbaan als artistiek directeur van het hedendaagse dansfestival Klapstuk vzw om vervolgens kabinetschef van de Antwerpse schepen Eric Antonis te worden. Tot voor kort leidde hij Antwerpen Open vzw en momenteel is hij bedrijfsdirecteur Cultuur, Sport en Recreatie Stad Antwerpen.

2.2 To be or not to be … een herpositioneringsverhaal uit de praktijk

Dirk De Corte en Katrien Laporte
(aanbod - implementatie in de praktijk)

De Raad van Bestuur en directeur Dirk De Corte vonden het tijd om een nieuwe wind te laten waaien in het Gentse Publiekstheater. Ze gingen op zoek naar een nieuwe artistieke directeur en creëerden een overkoepelende communicatiefunctie. Een nieuw tijdperk werd ingeluid voor het Gentse stadstheater. We kijken vol belangstelling toe en leggen Dirk De Corte en verantwoordelijke externe relaties Katrien Laporte een reeks vragen voor. Hoe kom je tot de vaststelling dat je instelling aan herpositionering toe is ? En wat eens de diagnose gesteld is? Hoe begin je aan een dergelijk traject? Welke zijn de implicaties? Op welke vragen en knelpunten stoot je en hoe ga je daar mee om? Wie betrek je waar bij? En welke rol krijgt de communicatie toebedeeld in het verhaal?

Dirk De Corte is algemeen directeur bij Publiekstheater/NTGent. Zijn loopbaan startte op het Seminarie voor Engelse Literatuur aan de UGent. Na een internationale bankcarrière (bij o.m. BNP en ING) werd hij in 2000 zakelijk leider bij het toenmalige NTG. Hij is bestuurder bij o.m. het Vlaams steunpunt voor Amateurkunsten (VCA), de VDP en het Kunstenloket en deeltijds docent aan de Universiteit Antwerpen.

Katrien Laporte is hoofd externe relaties bij Publiekstheater/NTGent. Zij was eerder assistente bij de Dienst Culturele Zaken van de Stad Gent en zakelijk leidster bij Victoria. Nadien werd zij directeur programma podiumkunsten, muziek en jongeren bij Brugge 2002 en Manager Gent bij de Vlaamse Opera. Zij was bestuurslid van (o.m.) de VDP, IETM (Informal European Theater Meeting), het Time Festival en SMAK (De Vereniging). Ze was voorzitter, resp. ondervoorzitter van de beoordelingscommissie kunstencentra en lid van de raad voor de kunsten.

2.3 Een (marketing-)plan en dan? Gemaakte keuzes omzetten in daden

Prof. Jean-Pierre Baeyens (lezing in het Engels)
(marketing - implementatie)

Een plan schrijven is één. Maar dan begint het echte werk. Hoe zorg je ervoor dat je plan geen dode letter blijft? Wat zijn de voorwaarden voor een succesvolle implementatie? Hoe vertaal je gemaakte keuzes in concrete acties? Hoe bereik je met de minste omwegen en zonder tijdverlies de vooropgestelde doelen? Wie betrek je bij de uitvoering? Marketingspecialist prof. Jean-Pierre Baeyens vertelt je over valkuilen en aandachtspunten en put hiervoor uit een jarenlange praktijkkennis die hij zowel binnen de commerciële als de culturele marketing opbouwde.

Professor Jean-Pierre Baeyens is sinds jaar en dag een autoriteit in de marketing aan de Solvay Business School. Hij onderhoudt zeer nauwe contacten met de bedrijfswereld en leidde menig vooraanstaand marketeer op. Enkele jaren geleden ontmoette hij op een congres de Canadese professor François Colbert, één van de grondleggers en een absolute autoriteit op het vlak van culturele marketing. Professor Baeyens raakte meer dan geïnteresseerd in deze tak van de marketing, temeer daar hij dagelijks vaststelde dat marketeers in de privésector op zoek gingen naar meer 'zingeving' in hun job. In de cultuursector ontstond tegelijkertijd een grotere vraag naar marketing know how. Genoeg reden voor hem dus om het "Centre Européen d'Excellence en Marketing des Arts et de la Culture" op te richten. Hij bedacht trouwens een leuke term om marketing en cultuur te verzoenen: Artketing.

Hier vind je een artikel over ARTketing (pdf 108 kb).

2.4 Je communicatiewerk onder de scanner: de communicatieaudit

Eric Goubin
(communicatie - implementatie)

Cultuurcommunicatoren timmeren gestaag aan de weg. Vaak gebeurt dat met een mengvorm van routinewerk en voorzichtige probeersels. Maar zijn we dan goed bezig? En hoe kom je dat te weten?
Financiële stromen en activiteiten kan je doorlichten. Dat lukt d.m.v. een communicatieaudit ook met informatiestromen en communicatieactiviteiten. Maar communicatie is een complex ding. Wàt ga je precies doorlichten? Wat bereik je daarmee? Hoe doe je dat? In welke mate kan je dat zelf? En vooral: wat doe je met de resultaten? Eric Goubin (Memori-KHMechelen) biedt een aantal antwoorden.

Eric Goubin is hoofd van Memori, de onderzoeks- en consultinggroep van de Katholieke Hogeschool Mechelen. Na enkele jaren journalistiek werk, specialiseerde hij zich via het adviesbureau MIOS in de communicatiepraktijk van overheden en andere non-profit organisaties. Sinds begin de jaren negentig doceert hij aan de KHMechelen in de opleidingen Communicatiebeheer en Multimedia. Hij verzorgde diverse publicaties met betrekking tot overheids- en verenigingencommunicatie, e-government en de maatschappelijke aspecten van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en begeleidde de afgelopen jaren verschillende communicatieaudits, onder meer in het culturele circuit.

Eric Goubin is auteur van het boek Tante Mariette en haar fiets (handboek overheids- en verenigingencommunicatie)

2.5 Koudwatervrees voor samenwerking?

Joris Rossie en Margot Gerené
(marketing - implementatie)

Bestaat er effectief een tegenstelling tussen individuele belangen en collectieve ambities? Groeien samenwerkingsverbanden best spontaan 'van onderuit', vanuit kleine gelegenheidsprojecten tussen individuele huizen? Of is er ook nood aan een globaler initiatief 'van bovenaf' waarbij een sterkere structuur een eigen dynamiek kan creëren? En wie neemt dan best het initiatief voor zo'n collectief verhaal? Kunnen lokale overheden (mede)initiatiefnemer zijn of worden zij geacht langs de zijlijn te blijven staan en enkel de spontaan gegroeide initiatieven te ondersteunen? En hoe zit het met de relatie tussen toerisme en de ruimere vrijetijdssector?
Veel vragen maar gelukkig niet zonder antwoorden! Margot Gerené (Nederlands UITburo) en Joris Rossie (CultuurNet Vlaanderen) gidsen u door het collectieve mijnenveld en doorspekken hun verworven inzichten met praktische voorbeelden.

Margot Gerené is sinds augustus 2004 directeur van het Nederlands Uitburo (NUB), een marketinginitiatief dat een landelijk uitgaansmerk ontwikkelt onder de noemer Uitburo. Het NUB heeft een webportaal ontwikkeld met een landelijke culturele agenda en e-mailservice. Hiervoor was Margot actief als hoofd van de afdeling Publieksontwikkeling Culturele sector van Stichting Rotterdam Festivals waar ze diverse projecten op gebied van collectieve marketing en publieksontwikkeling coördineerde. Ze was eveneens werkzaam bij Theater aan de Parade in 's-Hertogenbosch (afdeling marketing) en Toneelgroep Amsterdam (eerst als publiciteitsmedewerker, daarna als coördinator Planning en Publiciteit).

Joris Rossie is momenteel coördinator Cultuurcommunicatie bij CultuurNet Vlaanderen. Hij was achtereenvolgens programmacoördinator en communicatieverantwoordelijke bij AFS Interculturele Programma's, persverantwoordelijke van Keizer Karel 2000, projectmedewerker Topevenementen Toerisme Vlaanderen en projectleider Kleurrijk Vlaanderen.

3.1 De kracht van het totaalaanbod

Staf Pelckmans
(aanbod - visie en strategie)

Goede waar verkoopt zichzelf. Zo zegt men toch. Veel waardevolle culturele uitingen kennen echter niet het bereik dat ze verdienen. Het onderscheid wordt vaak gemaakt door het kader waarbinnen ze gepresenteerd worden, of soms zelfs door wat details lijken. Het cultuurproduct is meer dan het kernproduct (programma of collectie), het telt verschillende lagen en alle lagen hebben hun belang ! Het totale cultuurproduct, dat is waar het écht om draait in de praktijk. Staf Pelckmans vertelt hoe achtergrondinformatie, het zitcomfort, de juiste belichting, de bediening in de cafetaria, een nagesprek met de artiest, een vriendelijk onthaal, een verzorgde signalisatie,… het verschil maken.

Staf Pelckmans is directeur van het Turnhoutse cultuurcentrum de Warande, waar hij sinds 1983 aan verbonden is. Hij is mede-initiatiefnemer van vzw Het Gevolg, vzw Theater Stap, vzw Het Muzieklabo en jeugdtheater Signaal. Staf is tevens ondervoorzitter van de Raad voor Nederlandstalige Dramatische Kunst, lid en voorzitter a.i. van de commissie Culturele Centra en bestuurslid van de belangenbehartiger VVC.

3.2 Bemiddelen tussen publiek en kernaanbod

Jan De Braekeleer
(aanbod - operationeel)

Cultuur krijgt vaak het verwijt elitair te zijn. Nochtans worden er in de sector tal van inspanningen geleverd om het cultuuraanbod toegankelijker te maken. Door bewust in te zetten op publieksbemiddeling bijvoorbeeld. Met educatieve of recreatieve omkadering van het culturele kernaanbod bemiddelen organisaties, publiekswerkers en educatieve diensten tussen het publiek en cultuurproduct en begeleiden hen (al dan niet letterlijk) bij hun beleving. Ook hier komt heel wat bij kijken en staat eerlijkheid tegenover het publiek, het product en het huis op het voorplan. Jan De Braekeleer boogt ter zake op een jarenlange ervaring, die hij graag met ons deelt.

Jan De Braekeleer is sinds 1980 actief in organisaties die zich specialiseren in actieve kunsteducatie voor kinderen, jongeren en volwassenen. Hij is medeoprichter van De Kolk vzw en Mooss vzw en huidig coördinator van Wisper vzw. Tussendoor was hij ook even directeur van het cultuurcentrum De Borre (Bierbeek). Hij is eveneens lid van diverse culturele adviesraden van de Vlaamse overheid.

3.3 Marketing the Marketing

Roberta Doyle (lezing in het Engels)
(marketing - implementatie in de praktijk)

De term marketing begint langzaam ingeburgerd te geraken in de culturele sector. Zij het nog steeds met (lichte) weerzin. Het monster 'commercialiteit' kijkt immers nog steeds om de hoek. Velen onder ons zijn ondertussen overtuigd geraakt van het nut van een marketinggeïnspireerde aanpak. Maar hoe overtuig je collega's hiervan? Hoe zorg je dat publieks- of marketinggericht denken ook gedragen wordt door de hele organisatie?
In de Angelsaksische landen is de culturele sector de marketingschroom al lang voorbij. Tenminste dat denken we toch. Roberta Doyle vertelt ons hoe ook daar marketinggericht denken op instellingsniveau nog geen evidentie is, maar een kwestie van de juiste argumenten en de juiste toon.

Roberta Doyle bekleedde senior marketing- en communicatiefuncties in de grootste culturele organisaties in Schotland, meest recent bij de National Galleries of Scotland als Director of Public Affairs. Daarvoor was ze werkzaam als Directeur Marketing en Pers bij de Scottish Opera en had dezelfde functie bij het Scottish Ballet. In de theatersector was ze Hoofd Marketing en Pers bij het Citizen's Theatre en ook bij het Glasgow City Council's Departement of Performing Arts and Venues. In de aanloop van Glasgow als Europese Culturele Hoofdstad (1990) was ze Hoofd Marketing. Ze is ondervoorzitter van het Tron Theatre Glasgow en bestuurder van de Board of Glasgow School of Art.

In Journal of Arts Marketing verscheen een artikel van Roberta Doyle. Klik hier om het te downloaden (pdf 348 kb). (artikel aangeleverd door Arts Marketing Association (AMA) )

3.4 Lang leve de doelgroep(en)!

Letty Ranshuysen
(marketing - operationeel)

Een sterk aanbod en dito communicatie richt je tot ... tja, ... tot wie? In tijden waarin one-to-one communicatie een streepje voor lijkt te hebben op doelgroepenbenadering vinden we het zinnig om één en ander opnieuw in perspectief te plaatsen. Sociologe en culturele marketingspecialiste Letty Ranshuysen is overtuigd van het belang en de efficiëntie van doelgroepgericht denken en handelen. Omdat mensen weliswaar uniek zijn, maar toch ook altijd veel gemeenschappelijk hebben. Letty brengt een verhaal over segmentering (aan welke voorwaarden dient een doelgroep te voldoen), over selectie op basis van aanbod- en middelenanalyse (voor welke doelgroepen is het aanbod geschikt, welke activiteiten zijn vereist om die doelgroepen te werven en te bedienen en beschik je over voldoende mankracht en budget?) en lardeert dit alles met sprekende voorbeelden uit de museum-, theater- en festivalpraktijk.

Letty Ranshuysen doet met haar Onderzoeksbureau Letty Ranshuysen al ruim 10 jaar onderzoek naar cultuur en publiek. Als specialist op het gebied van publieksonderzoek schreef ze de Handleiding Publieksonderzoek voor podia en musea (1999). Ze is medeontwikkelaar van de MuseumMonitor (publieksbevragingsmethode Nederlandse musea) en de Toolkit Beleids -en marketingplan Kleinschalige Podia (i.s.m. het Theater Instituut Nederland). Eveneens voor de podiumsector deed ze dit jaar een inventariserend onderzoek naar de huidige stand van zaken van jongerenmarketing door de podia. Niet alleen in Nederland is ze een veelgevraagd onderzoeker, ook in Vlaanderen wordt ze regelmatig gevraagd om één en ander grondig in kaart te brengen. Zo onderzocht ze o.m. in opdracht van Gent Cultuurstad vzw de mogelijkheden en wenselijkheden van een nieuw stadsmuseum.

3.5 Als de boodschap maar helder is!

Nicole Lasseel
(marketing - operationeel)

We worden letterlijk bedolven onder de flyers, magazines, advertenties, spots, affiches, folders, e-zines, websites, e-mails, sms'jes,... . Aan de oorsprong van deze gigantische informatiestroom liggen altijd goede bedoelingen, vaak veel werk en evenveel geld. Maar raken al deze boodschappen ook doel? Eén van de basisregels van communicatie is de heldere formulering van een boodschap. Een kunst op zich. Het juiste medium kiezen om ze te verzenden ook. We vroegen een 'buitenstaander' maar absolute expert ter zake om een kritische blik te werpen op de culturele communicatie-uitingen die vandaag talrijk circuleren. Nicole Lasseel geeft haar ongezouten mening over de wijze waarop er in de culturele sector gecommuniceerd wordt met het publiek: hoe duidelijk zijn de boodschappen, hoe efficiënt de gekozen middelen en kanalen, hoe juist worden ze aangewend?

Nicole Lasseel is commercieel manager bij de VUM (Het Nieuwsblad, De Gentenaar, Het Volk). Hierbij is ze verantwoordelijk voor de lezersmarkt. Haar rol strekt zich uit van marktonderzoek tot tactische verkoopsplannen, van abonnementenwerving tot cultuurpromotie en van redactie-partnerships tot samenwerkingen met VRT/Delhaize en Vredeseilanden.

Case Corner

De case corner is dé manier om in een kort tijdsbestek een schat aan ervaring en ideeën op te doen: nuttige ideeën, praktische wijsheden en inspirerende verhalen. Je krijgt per tijdsblok drie cases van 15 minuten over telkens éénzelfde thema. Oog in oog met de praktijk.

1.6 Case corner collectieve marketing

Enkele praktijkvoorbeelden die illustreren hoe je door samen te werken je publiek efficiënter en effectiever kan bereiken. We focussen hier op de mogelijkheden van gezamenlijke of instellingsoverschrijdende marketing en communicatie. Niet enkel om het bestaande publiek beter te bedienen maar ook en vooral om occasioneel een nieuw publiek beter te bereiken.

• Overleg publiekswerking Gentse Musea - Christine De Weerdt (Erfgoedcoördinator Gent Cultuurstad vzw)
  Deze werkgroep, waarin voornamelijk de pers- en promotiemedewerkers van de Gentse Musea vertegenwoordigd zijn ontwikkelde een gezamenlijk persbestand voor de Gentse Musea en een gezamenlijke mailing van 12 verschillende musea over het Gentse tentoonstellingsaanbod 2005, naar meer dan 5000 socio-culturele groepen. In primeur krijgen jullie de resultaten te horen.
• Culture.com (Hasselt) - Jean-Pierre Swerts (Cultuurbeleidscoördinator Hasselt)
  De communicatiemedewerkers in Hasselt werkten samen met de stedelijke diensten en onder impuls van CultuurNet Vlaanderen een ambitieus strategisch plan rond collectieve cultuurcommunicatie uit. Het is bekend onder de slogan ‘Uit in Hasselt’. Het overlegplatform cultuurcommunicatie voorziet in een eerste piekmoment in mei-juni. In het kader van de opening
  van de vrijetijdswinkel zullen een eerste reeks ‘Uit in Hasselt’-media gelanceerd worden. De Hasselaren zullen het geweten hebben.
• Brussels kunstenoverleg - Geert Cochez (Coördinator Brussels Kunstenoverleg vzw)
  De vzw Brussels Kunstenoverleg is een overlegplatform voor Nederlandstalige professionele artistieke organisaties. Doel is het overleg binnen de Brusselse kunstensector te structureren, uit te breiden, te stimuleren en te organiseren. Collectieve communicatie was hier niet het eerste uitgangspunt, maar met het eerste promotie-evenement BRXLBRAVO, Brussels Kunstenweekend in februari 2005, toch één van de eerste realisaties.
  Hier vind je twee artikels over het ontstaan van het Brussels Kunstenoverleg (word 34.5 kb)

2.6 Case corner kernproduct

Drie cases over de relatie tussen publiek en cultureel kernproduct. Over hoe jouw positionering en aanbod publieksgericht kan zijn zonder inhoudelijke concessies te doen. Hoe formats drempels kunnen weghalen. Hoe je aanbod een verhaal kan vertellen dat aanslaat bij publiek én pers.

• Bibliotheek Harelbeke - Jan Van Herreweghe (Hoofdbibliothecaris bibliotheek Harelbeke)
  Jan Van Herreweghe legt uit hoe hij een levendige bibliotheek organiseert: met wisselende tentoonstellingen (kunst en literatuur), diverse infostands, lezingen... waarbij telkens weer de materialen uit het rek worden gehaald en op een andere manier voor het publiek ontsloten worden.
• Ancienne Belgique - Kurt Overbergh (Artistiek directeur Ancienne Belgique)
  Kurt Overbergh toont de verschillende formats van AB. Van het Domino-festival waarin de ‘popmuziek uit de marge' toch een breed forum krijgt tot het aanbieden van films, tentoonstellingen en 'Late Night Shows’.
• KVS - Hildegard De Vuyst (dramaturgie KVS)
  KVS brengt het verhaal van de grootstad en getuigt hoe liefde voor Brussel in al zijn aspecten zich vertaalt in een sterke programmatie. Een verhaal ook dat helderheid schept in de communicatie van de KVS.

3.6 Case corner herpositionering

Hoe match je je identiteit en imago? Wat is de relevantie hiervan in een culturele context? Hoe begin je aan een dergelijk traject? Welke organisatie ben je? Hoe wil je je positioneren?...
Over keuzes en manieren om zelfbeeld, identiteit en imago op elkaar af te stemmen en je organisatie zowel intern als extern duidelijk te profileren.

• Regionale Volkshogeschool Mechelen - Ria Van Asch (Coördinator in Vormingplus regio Mechelen)e
  Ria Van Asch vertrekt vanuit de vaststelling dat de volkshogeschool Mechelen nood had aan een nieuw imago, een nieuwe positionering. Ze neemt nadien de keuzes onder de loep die gemaakt werden op het vlak van branding, logo enz...
• Mediathèque - (wijziging!) Jean-Pierre Baeyens (directeur Centre ARTketing - Solvay Business School/ULB)
  De Médiathèque (Franse Gemeenschap) stelt zich vandaag, bijna een halve eeuw na haar ontstaan, de vraag rond haar positionering. Gewijzigde noden/wensen van het publiek en de concurrenten op de markt maken dat de werking aan een heroriëntatie toe is. Aan het Centre Artketing van de Solvay Business School ULB werd de positioneringsopdracht toevertrouwd.
  Hier vind je een artikel over de Médiathèque (word 31 kb)
• Paleis voor Schone Kunsten / Bozar - Leen Gysen (Directeur Marketing en Communicatie van het Paleis voor Schone Kunsten)
  Leen Gysen belicht het herpositioneringsverhaal van het Paleis voor Schone Kunsten. Van PSK tot Bozar: een (intern en extern!) traject waarin termen als identiteit, imago, branding, zelfbeeld en perceptie de kop opsteken.

Met experten aan tafel

Uit de evaluatie van de eerste editie van de Dag van de Cultuurcommunicatie onthielden we vooral de grote vraag naar meer directe praktijkervaring en interactie. Met een verwachte opkomst van 600 deelnemers geen evidentie. Maar toch, niets is onmogelijk! En dus voorzien we een 40-tal gesprekstafels voor telkens maximaal 10 deelnemers en één of twee praktijkdeskundigen. Elke zogenaamde 'experttafel' start met een korte duiding, gevolgd door een gesprek waarbij kennis- en ervaringsuitwisseling met andere collega's centraal staat. We selecteerden volgende gespreksonderwerpen, die steeds op een zeer praktijkgericht niveau worden behandeld:

SWOTspots

Je krijgt een korte introductie over het waarom en hoe van een swot-analyse (strengths, weaknesses, opportunities, threats). Wat is swotten en wat kan het voor jouw organisatie betekenen?
Deze impactvolle en inspirerende techniek zal je confronteren met de consequenties van je eigen marketingaanpak op dit vlak en is onmisbaar voor wie doordachte marketingbeslissingen wil nemen. We swotten op publieksbegeleiding (educatief en onthaal) en op je culturele totaalproduct.
Praktijkexperten leiden de gesprekstafels in met enkele heldere standpunten en dan ligt de bal in jouw kamp ... Een leuke manier om collega's te ontmoeten, standpunten en ervaringen uit te wisselen en eens dieper in te gaan op een afgebakend onderwerp.

11:25-12:10

1.7 Publieksbegeleiding educatief - Anne Houk de Jong (Medewerker Communicatie & Marketing in het Legermuseum Delft)
1.8 Publieksbegeleiding onthaal - Erik Goubin (Onderzoekshoofd Memori-KHMechelen)
1.9 Totaalproduct - Luc Delrue (zakelijk verantwoordelijke MUHKA) ! wijziging !

13:40-14:25

2.7 Publieksbegeleiding educatief - Eugeen Van Lent (Directeur Cultuurcentrum Ter Dilft)
2.8 Publieksbegeleiding onthaal - Krist Biebauw (Stafmedewerker Cultuur Lokaal)
2.9 Totaalproduct - Staf Pelckmans (Directeur De Warande)

15:10-15:55

3.7 Publieksbegeleiding onthaal- Krist Biebauw (Stafmedewerker Cultuur Lokaal)
3.8 Publieksbegeleiding educatief - Anne Houk de Jong (Medewerker Communicatie & Marketing in het Legermuseum Delft)
3.9 Totaalproduct - Luc Delrue (zakelijk verantwoordelijke MUHKA)

Omgaan met pers

Waarvoor en wanneer de pers 'inschakelen' ? En welke pers dan wel ? Hoe doe je dat best en wat doe je best niet ? Wat zijn de voorwaarden voor een goede relatie met journalisten? Met welke berichten kan je naar de nationale pers, welke hou je best lokaal? Ervaren persmedewerkers en journalisten begeleiden deze thematafels en brengen het gesprek op gang.
Er wordt steeds vertrokken vanuit het standpunt van de ...

11:25-12:10

1.10 vanuit het standpunt van de persmedewerker - Reinhilde Weyns (Are we communicating? bvba)
1.11 vanuit het standpunt van de journalist - Peter Vantyghem (Chef cultuur De Standaard)
1.12 vanuit het standpunt van de journalist - Rit Van Caeckenberghe (Cultuurcoördinator Radio 1)

13:40-14:25

2.10 vanuit het standpunt van de persmedewerker - Reinhilde Weyns (Are we communicating? bvba)
2.11 vanuit het standpunt van de journalist - Karel Degraeve (Redactiecoördinator Focus Knack)
2.12 vanuit het standpunt van de persmedewerker - Anne-Sophie Van Neste (communicatiemedewerker KunstenFESTIVALdesArts)

15:10-15:55

3.10 vanuit het standpunt van de journalist - Karel Degraeve (Redactiecoördinator Focus Knack)
3.11 vanuit het standpunt van de journalist - Walter Couvreur (Nethoofd Klara)
3.12 vanuit het standpunt van de persmedewerker - Anne-Sophie Van Neste (communicatiemedewerker KunstenFESTIVALdesArts)

Communiceren met doelgroepen

Doelgroepenbenadering is evident voor ieder huis dat zich specifiek op één welbepaalde doelgroep richt, maar is beslist ook zinvol voor andere culturele actoren. Zijn er bepaalde publieksgroepen die je specifiek wenst te bereiken en waarvoor je best een specifieke werking ontwikkelt, op aanbod en/of op communicatievlak? Wat zijn de do's en don'ts? Wat zijn positieve en negatieve ervaringen?
Volgende doelgroepen komen aan bod.

11:25-12:10

1.13 Medioren/senioren - Jeroen Janssens (Projectmedewerker CultuurNet Vlaanderen), Herman Konings (zaakvoerder Pocketmarketing/nXt)
1.14 Jongeren - Franky Devos (Projectmedewerker CultuurNet Vlaanderen)
1.15 Kinderen en gezinnen - Fri De Keyser (Stafmedewerker jeugdprogrammatie en publiekswerking (vormingsaanbod en communicatie) in CC De Ploter)

13:40-14:25

2.13 Kinderen en gezinnen - Fri De keyser (Stafmedewerker jeugdprogrammatie en publiekswerking (vormingsaanbod en communicatie) in CC De Ploter)
2.14 Maatschappelijk kwetsbare groepen - Ivo Janssens (Coördinator Kunst en Democratie), Ann Cle (Stafmedewerker Kunst en Democratie)
2.15 Jongeren - Daf Van Campenhout (Projectmedewerker CultuurNet Vlaanderen)

15:10-15:55

3.13 Jongeren - Franky Devos (Projectmedewerker CultuurNet Vlaanderen)
3.14 Maatschappelijk kwetsbare groepen - Ivo Janssens (Coördinator Kunst en Democratie), Ann Cle (Stafmedewerker Kunst en Democratie)
3.15 Medioren/senioren - Jeroen Janssens, Peter Bary (Projectmedewerkers CultuurNet Vlaanderen)

The medium is the message

De goed overwogen keuze voor een bepaald medium, communicatiemiddel of communicatiekanaal is cruciaal voor effectieve communicatie. Elk medium stelt bovendien eigen eisen aan de boodschap. We gaan voor een aantal 'media' na hoe ze optimaal kunnen benut worden. Experten en praktijkmensen op het domein van digitale communicatie, nieuwe media en affichage wijzen ons hier de weg.

11:15-12:10

1.16 Wetten van het web - Tom De Bruyne (Wetenschappelijk medewerker Memori-KHMechelen)
1.17 Ontwikkelingstraject webplatform - Dirk De Wit (Verantwoordelijke Digitaal Platform IAK/IBK), Jan Mast (concept en ontwikkeling On Line)
1.18 Affichage - Marc Jacobs (Muziekprogrammatie & communicatie Recylcart vzw)

13:30-14:25

2.16 Wetten van het web - Tom De Bruyne (Wetenschappelijk medewerker Memori-KHMechelen)
2.17 Nieuwe media - Annik Klaes (Stafmedewerker externe communicatie HetPaleis)
2.18 Ambassadeurs - Eliza Bruneel (leiding ontmoetingscentrum De Neerbeek Bissegem en promotie en publiekswerking Cultuurcentrum Kortrijk)

15:00-15:55

3.16 Ontwikkelingstraject webplatform - Dirk De Wit (Verantwoordelijke Digitaal Platform IAK/IBK), Jan Mast (concept en ontwikkeling On Line)
3.17 Nieuwe media - Annik Klaes (Stafmedewerker externe communicatie HetPaleis)
3.18 Affichage - Marc Jacobs (Muziekprogrammatie & communicatie Recyclart vzw)